iAct

Act on Ai

ساخت بازی رستم با Godot و Codex؛ تبدیل ایده به گیم‌پلی قابل‌آزمایش

,

ساخت بازی رستم با Godot و Codex؛ تبدیل ایده به گیم‌پلی قابل‌آزمایش
یک ایده برای بازی رستم زمانی قابل‌سنجش می‌شود که بتوانی شخصیت را حرکت بدهی، از مانع بگذری، چیزی معنادار جمع کنی و ببینی هر تصمیم طراحی چه اثری بر بازی دارد. اینجا قرار است مسیر ساخت یک مرحلهٔ آزمایشی دوبعدی با Godot و کمک Codex را طی کنی: از تعریف محدودهٔ کار و نوشتن درخواست برای عامل کدنویسی، تا اجرای بازی، پیدا کردن ایرادها و اصلاح حلقهٔ گیم‌پلی. نمونهٔ کد انتهای مسیر هم مستقل از ابزار هوش مصنوعی اجرا می‌شود تا اگر خواستی، همین امروز یک نقطهٔ شروع قابل‌بازی داشته باشی.

در این پروژه از Codex با مدل GPT 6.1 Sol استفاده شده است. مراحل و معیارهای آزمون این نوشته به انتخاب همین مدل محدود نیستند؛ خروجی هر عامل را باید در خود Godot بررسی کنی.

۱. قبل از ساخت، محدودهٔ یک مرحله را مشخص کن

ایدهٔ کلی، بازی‌ای فارسی بر پایهٔ داستان‌های شاهنامه است؛ اما «ساخت بازی رستم» هنوز دستور اجرایی خوبی نیست. برای نمونهٔ اولیه، یک مرحله کافی است: رستم از مسیر جنگلی عبور کند، به غار برسد و با دیو سفید روبه‌رو شود. این محدوده به تو امکان می‌دهد حرکت، پرش، خطر، ایستگاه بازگشت و نبرد را در کنار هم امتحان کنی، بی‌آنکه از ابتدا برای چندین مرحله محتوا بسازی.

در این مرحله هدف، اثبات کیفیت نهایی تصویرها نیست. ممکن است بعداً همهٔ تصویرهای موقت عوض شوند؛ پس بهتر است رفتار بازی به آن‌ها وابسته نباشد. مثلاً شیء «نقطهٔ بازگشت» باید بداند پس از مرگ بازیکن کجا ظاهر شود، نه اینکه این منطق داخل فایل تصویر پرچم نوشته شده باشد. همین جدایی ساده، تغییر ظاهر را کم‌خطرتر می‌کند.

قبل از بازکردن Codex، روی کاغذ بنویس: بازیکن چه دکمه‌هایی دارد، چه چیزی جلوی پیشروی او را می‌گیرد، باخت چه معنایی دارد و از کجا می‌فهمی مرحله تمام شده است. نتیجهٔ این مرحله باید شرحی کوتاه و قابل‌امتحان باشد؛ نه فهرستی بلند از ویژگی‌های رؤیایی.

۲. پروژهٔ Godot را برای آزمایش آماده کن

Godot یک موتور بازی‌سازی است؛ یعنی صحنه‌ها، ورودی، برخورد و اجرای بازی را در یک محیط کنار هم قرار می‌دهد. برای این آموزش، Godot 4 را نصب کن و از Project Manager یک پروژهٔ تازه بساز؛ سپس صحنهٔ دوبعدی را با ریشهٔ Node2D ایجاد کن. پروژه را در ویرایشگر باز کن و پیش از سپردن کاری به عامل کدنویسی مطمئن شو می‌توانی یک صحنه را ذخیره و اجرا کنی. راهنمای Godot برای آشنایی با محیط و مفهوم صحنه مرجع خوبی است.

در روند ساخت نمونهٔ رستم، انتخاب Godot با توجه به هدف کار بررسی شد: بخش زیادی از صحنه و کد قرار بود با کمک Codex ساخته شود، اما خود بازی باید در ویرایشگر قابل‌دیدن و بعداً قابل‌دستکاری بماند. این به معنی برتری همیشگی Godot بر موتورهای دیگر نیست. معیار مناسب برای تو این است که بتوانی پروژهٔ تولیدشده را باز کنی، خطاهایش را بفهمی و مستقل از عامل تغییرش بدهی.

فعلاً ابزار خروجی موبایل لازم نیست. اول باید حلقهٔ بازی روی رایانه کار کند. اگر همین مرحله اجرا نشود، رفتن سراغ بسته‌بندی برای گوشی فقط یک لایهٔ تازه به عیب‌یابی اضافه می‌کند. نتیجهٔ مورد انتظار این بخش یک پروژهٔ بازشدنی و یک صحنهٔ آزمایشی اجراشدنی است.

۳. به‌جای «بازی بساز»، زمینهٔ مشترک بساز

Codex می‌تواند فایل ایجاد یا ویرایش کند، اما سلیقه و قصد تو را از نام پروژه حدس نمی‌زند. در این تجربه، پیش از شروع پیاده‌سازی دربارهٔ موتور، سبک دوبعدی، داستان، زبان‌ها، دارایی‌های موقت و امکان جایگزینی آن‌ها صحبت شد. این گفت‌وگو وقت تلف‌کردن نیست؛ تعریف «نتیجهٔ درست» است. بااین‌حال، گفت‌وگو باید به تصمیم‌های ثبت‌شده برسد، وگرنه توضیح‌های طولانی هم جلوی برداشت اشتباه را نمی‌گیرند.

بازنویسی آموزشی پرامپت — تعریف پروژه، نه نقل‌قول از درخواست اولیه:

در پوشهٔ این پروژه یک نمونهٔ اولیهٔ دوبعدی با Godot 4 طراحی کن.
موضوع، یک مرحلهٔ مستقل با رستم است: عبور از جنگل، ورود به غار و رویارویی با دیو سفید.
اول ساختار صحنه‌ها و حلقهٔ بازی را پیشنهاد بده؛ هنوز پیاده‌سازی نکن.
حرکت و پرش، مانع قابل‌تشخیص، نقطهٔ بازگشت و پایان مرحله را تعریف کن.
تصویرها و رابط کاربری فعلاً موقت‌اند؛ منطق بازی را از ظاهر آن‌ها جدا نگه دار.
متن‌ها را طوری سازمان بده که فارسی و انگلیسی بعداً قابل‌مدیریت باشند.
برای هر قابلیت، روش آزمایش دستی و نتیجهٔ مورد انتظار را بنویس.
اگر تصمیم داستانی یا فنی مبهم است، پیش از ساخت سؤال مشخص بپرس.

وقتی پاسخ آمد، آن را مثل طرح یک همکار بررسی کن: آیا مرحله واقعاً قابل‌تمام‌کردن است؟ اگر بازیکن می‌میرد، کجا برمی‌گردد؟ اگر قرار است تصویرها جایگزین شوند، کدام فایل رفتار را کنترل می‌کند؟ بعد از روشن‌شدن این‌ها اجازهٔ ساخت بده. معیار موفقیت این گام، یک طرح کوتاه است که بتوانی با آن کار عامل را ارزیابی کنی.

۴. داستان را با رفتار بازیکن تطبیق بده

در انتخاب داستان، یک پیشنهاد اولیه حول رخش و شیر شکل گرفت. مسئله این بود که بخش مهم آن ماجرا با رخش پیش می‌رفت، درحالی‌که قرار بود خود رستم شخصیت قابل‌بازی باشد. مسیر مرحله به رویارویی رستم با دیو سفید تغییر کرد. این نمونهٔ خوبی از تفاوت «ایدهٔ جذاب» و «ایدهٔ مناسب گیم‌پلی» است: داستان باید به کاری که بازیکن انجام می‌دهد وصل شود.

برای مرحلهٔ آزمایشی، می‌توان مسیر را این‌طور آزمود: بازیکن در جنگل حرکت و پرش را یاد بگیرد؛ در راه با خطر و دشمن کوچک روبه‌رو شود؛ پیش از غار نقطهٔ بازگشت پیدا کند؛ سپس در فضای متفاوت غار به نبرد نهایی برسد. هنوز لازم نیست همهٔ جزئیات روایت را قطعی کنی. کافی است هر بخش یک پرسش طراحی را جواب دهد. مثلاً نقطهٔ بازگشت پیش از بخش دشوار باید هزینهٔ تکرار را منصفانه نگه دارد.

اگر عامل داستانی پیشنهاد داد که در اجرا مبهم است، از او بخواه آن را به رفتار قابل‌مشاهده تبدیل کند. «غار ترسناک باشد» معیار آزمون نیست؛ «بازیکن پس از ورود، تغییر فضا را تشخیص دهد و مسیر پیش‌رو را گم نکند» معیار بهتری است.

۵. معماری را برای تغییرات بعدی، نه نمایش پیچیدگی، بچین

نمونهٔ اولیه هم می‌تواند تمیز باشد، بدون آنکه برای هر چند خط یک فایل جدا بسازی. جداسازی مفید در این پروژه میان کنترل بازیکن، قوانین دشمن و برخورد، دادهٔ مرحله، رابط کاربری و تصویرهای موقت است. یک مسئولیت روشن برای هر بخش یعنی وقتی ظاهر سکو را عوض می‌کنی، ناخواسته پرش رستم تغییر نکند.

از Codex بخواه صحنه‌ها و اسکریپت‌های ساخته‌شده را معرفی کند و توضیح دهد تغییر یک سکو یا نقطهٔ بازگشت از کجا انجام می‌شود. درخواست آزمون هم باید مشخص باشد: آیا بازیکن پس از سقوط به آخرین نقطهٔ ثبت‌شده برمی‌گردد؟ آیا دشمن خارج از فاصلهٔ حمله آسیب نمی‌بیند؟ بعضی رفتارها را می‌شود با آزمون خودکار بررسی کرد، اما نرمی حرکت و خوانایی خطر را باید با بازی‌کردن سنجید. «تست دارد» جای آزمون انسانی را نمی‌گیرد.

بازنویسی آموزشی پرامپت — شروع پیاده‌سازی پس از تأیید طرح:

طرح توافق‌شده را در همین پروژه پیاده‌سازی کن.
ابتدا یک حلقهٔ کامل و کوتاه بساز: شروع، حرکت و پرش، یک خطر،
نقطهٔ بازگشت و پایان قابل‌تشخیص. بعد سراغ جزئیات برو.
برای هر تغییر بگو کدام صحنه یا اسکریپت عوض شده است.
پروژه را اجرا کن و خطاهای اجرا را برطرف کن؛ دربارهٔ کیفیت حس حرکت
فقط گزارش بده تا خودم هم آن را بازی و ارزیابی کنم.
فایل‌های موقتِ ظاهر را از منطق برخورد و پیشروی جدا نگه دار.

۶. نسخهٔ اول را بازی کن و ایراد را به وظیفه تبدیل کن

اولین نسخهٔ قابل‌اجرا قرار نیست محصول نهایی باشد. در آزمایش مرحلهٔ رستم، حرکت و پرش، دشمنان، سکوها، نقطهٔ بازگشت، ورود به غار و مبارزه دیده می‌شد؛ درعین‌حال بعضی سکوها شکل ساده داشتند، خطرهای روی زمین خوب دیده نمی‌شدند و حرکت شخصیت طبیعی نبود. این دو مشاهده را قاطی نکن: «بازی اجرا می‌شود» دستاورد فنی است، «بازی خوانا و خوش‌دست است» هنوز باید ثابت شود.

یک بار بدون توقف از ابتدا بازی کن و فقط یادداشت بردار: کجا مردی، پیش از مرگ خطر را دیدی یا نه، چرا پریدی، و آیا بعد از بازگشت می‌دانستی چه باید بکنی؟ بار دوم یک مشکل را انتخاب کن. مثلاً اگر خارهای زمین با پس‌زمینه قاطی می‌شوند، درخواست «بازی را زیباتر کن» نده. بگو شکل و کنتراست خطر را در همان محیط اصلاح کند، سپس دوباره همان بخش را اجرا کن. نتیجهٔ مورد انتظار، تشخیص خطر پیش از برخورد است، نه صرفاً تصویری قشنگ‌تر.

در نبرد هم تغییر کوچک را از تغییر بنیادی جدا کن. جایگزین‌کردن پریدن روی سر دشمن با گرفتن و پرتاب‌کردن او، فقط تعویض یک انیمیشن نیست؛ فاصلهٔ حمله، زمان‌بندی، واکنش دشمن و برخوردها را تغییر می‌دهد. پیش از پیاده‌سازی، دقیق کن این رفتار برای دشمن کوچک است یا برای دیو هم صدق می‌کند. در روند آزمایش، همین تمایز برای جلوگیری از تغییر ناخواستهٔ نبرد دیو مهم شد.

۷. چند عامل را فقط روی کارهای واقعاً جدا به کار بگیر

برای سرعت‌گرفتن می‌توان کارهایی مانند ساخت ظاهر موقت، طراحی مرحله و پیاده‌سازی گیم‌پلی را به عامل‌های جدا سپرد. اما تعداد بیشتر به‌خودی‌خود خروجی بهتر نمی‌دهد. اگر دو عامل هم‌زمان یک صحنه یا اسکریپت را ویرایش کنند، ممکن است تغییر یکی دیگری را خراب کند. پیش از شروع هر کار موازی، محدودهٔ فایل‌ها و مسئولیت ادغام را روشن کن.

برای مثال، اصلاح شکل یک منو می‌تواند جدا از تنظیم برخورد سکوها پیش برود؛ اما تغییر چیدمان مرحله هم‌زمان با بازطراحی همان سکوها پرریسک است. بعد از ادغام نیز بازی را دوباره اجرا کن، حتی اگر هر عامل گزارش داده باشد کار خودش تمام شده است. موفقیت مستقل دو تغییر، موفقیت نسخهٔ ترکیب‌شده را تضمین نمی‌کند.

اگر گفت‌وگو طولانی شد و عامل بخشی از توافق‌های قبلی را فراموش کرد، یک خلاصهٔ کوتاه از تصمیم‌های پابرجا به او بده: شخصیت قابل‌بازی رستم است، ظاهر موقت است، نقطهٔ بازگشت چگونه عمل می‌کند و اکنون دقیقاً کدام فایل یا رفتار باید تغییر کند. این کار از اتکا به حافظهٔ مبهم گفت‌وگو بهتر است.

۸. یک حلقهٔ خیلی کوچک را خودت در Godot 4 بساز

مثال تکمیلی آموزشی — کد زیر بازسازی آموزشی است و قرار نیست کد پروژهٔ نمایش‌داده‌شده باشد. فرض این مثال، یک پروژهٔ تازهٔ Godot 4 است. در ریشهٔ پروژه یک 2D Scene با گرهٔ اصلی Node2D بساز و آن را دقیقاً با نام res://main.tscn ذخیره کن. به گرهٔ اصلی یک اسکریپت با مسیر res://main.gd وصل کن و محتوایش را با کد زیر جایگزین کن. برای سادگی، شکل‌ها و ورودی‌ها در خود اسکریپت ساخته می‌شوند و نیازی به فایل تصویر یا تنظیم Input Map ندارند.

extends Node2D

var hero: CharacterBody2D
var light_token: ColorRect
var status: Label
var checkpoint := Vector2(100, 440)
var collected := false
var jump_requested := false

func _unhandled_key_input(event: InputEvent) -> void:
    if event is InputEventKey and event.pressed and not event.echo:
        if event.keycode == KEY_SPACE:
            jump_requested = true
        elif event.keycode == KEY_R:
            get_tree().reload_current_scene()

func _ready() -> void:
    var floor_body := StaticBody2D.new()
    floor_body.position = Vector2(480, 500)
    add_child(floor_body)
    var floor_shape := CollisionShape2D.new()
    var floor_rect := RectangleShape2D.new()
    floor_rect.size = Vector2(960, 40)
    floor_shape.shape = floor_rect
    floor_body.add_child(floor_shape)
    var floor_view := ColorRect.new()
    floor_view.color = Color.DARK_SLATE_GRAY
    floor_view.position = Vector2(-480, -20)
    floor_view.size = Vector2(960, 40)
    floor_body.add_child(floor_view)

    hero = CharacterBody2D.new()
    hero.position = checkpoint
    add_child(hero)
    var hero_shape := CollisionShape2D.new()
    var hero_rect := RectangleShape2D.new()
    hero_rect.size = Vector2(28, 48)
    hero_shape.shape = hero_rect
    hero.add_child(hero_shape)
    var hero_view := ColorRect.new()
    hero_view.color = Color.CORNFLOWER_BLUE
    hero_view.position = Vector2(-14, -24)
    hero_view.size = Vector2(28, 48)
    hero.add_child(hero_view)

    light_token = ColorRect.new()
    light_token.color = Color.GOLD
    light_token.position = Vector2(320, 425)
    light_token.size = Vector2(18, 18)
    add_child(light_token)
    status = Label.new()
    status.position = Vector2(20, 20)
    status.text = "A/D: move | Space: jump | R: restart"
    add_child(status)

func _physics_process(delta: float) -> void:
    var direction := int(Input.is_key_pressed(KEY_D)) - int(Input.is_key_pressed(KEY_A))
    hero.velocity.x = direction * 220.0
    hero.velocity.y += 980.0 * delta
    if hero.is_on_floor() and jump_requested:
        hero.velocity.y = -420.0
    jump_requested = false
    hero.move_and_slide()

    if not collected and hero.global_position.distance_to(light_token.global_position) < 32.0:
        collected = true
        light_token.hide()
        status.text = "Light collected! Reach the right edge."
    if hero.position.x > 850 and collected:
        status.text = "Stage complete! Press R to restart."

صحنهٔ main.tscn را باز نگه دار و با F6 همان صحنه را اجرا کن. با A و D حرکت می‌کنی، با Space می‌پری، پس از رسیدن به مربع طلایی پیام جمع‌آوری نور می‌بینی و نزدیک لبهٔ راست پیام پایان ظاهر می‌شود. R صحنه را از نو بارگذاری می‌کند. اگر صفحهٔ اجرا کوچک‌تر از مسیر بود، در تنظیمات پنجرهٔ پروژه اندازه‌ای مانند ۹۶۰×۵۴۰ قرار بده. این فقط یک آزمایش حرکت، برخورد زمین، جمع‌آوری و پایان است: دشمن، سقوط، ذخیرهٔ نقطهٔ بازگشت و داستان را هنوز پیاده‌سازی نمی‌کند. متغیر checkpoint در این مثال فقط جای شروع را نگه می‌دارد؛ نام آن را با قابلیت کامل بازگشت پس از مرگ اشتباه نگیر.

۹. جمع‌کردنی را به هدف مرحله وصل کن

در نسخهٔ در حال آزمایش، جمع‌کردن سکه به‌تنهایی پاسخ نمی‌داد که «چرا رستم این کار را می‌کند؟». ایدهٔ جایگزین، جمع‌کردن نور یا «فروغ» شد: چیزی که هم به نبرد با تاریکی ربط دارد و هم می‌تواند در غار مصرف شود. این تغییر فقط تعویض تصویر سکه با یک نقطهٔ نورانی نیست؛ قانون مرحله را عوض می‌کند.

اگر نور در غار کم شود، باید روشن باشد بازیکن چگونه نور به دست می‌آورد، با چه نرخی آن را از دست می‌دهد و آیا با مقدار معقولی می‌تواند به دیو برسد. اگر شکست باعث بازگشت به نقطهٔ قبلی می‌شود، وضعیت نور پس از بازگشت هم باید تعریف شود. وگرنه ممکن است بازیکن در چرخه‌ای گیر کند که راهی برای ادامه ندارد. به عامل کدنویسی عددهای قطعی را از ابتدا دیکته نکن؛ اول از او بخواه حالت‌های برد، باخت و گیرکردن را فهرست کند، سپس با چند بار بازی‌کردن مقدارها را تنظیم کن.

بازنویسی آموزشی پرامپت — اصلاح حلقهٔ گیم‌پلی:

جمع‌کردنی‌های فعلی را از نظر نقششان در مرحله بررسی کن.
طرحی برای «فروغ» بده که در جنگل به دست آید و در غار کاربرد داشته باشد.
پیش از کدنویسی توضیح بده: نور چه زمانی کم می‌شود، پس از شکست
چه وضعیتی دارد، و چه چیزی مانع گیرکردن بازیکن بدون راه‌حل می‌شود.
بعد از تأیید طرح، تغییر را پیاده کن و یک مسیر آزمایش از شروع تا دیو بنویس.

۱۰. نسخهٔ آزمایشی را با گزارش بازی‌کردن تحویل بگیر

خروجی ارزشمند این مسیر فقط پوشه‌ای پر از صحنه و تصویر نیست. یک پروژهٔ Godot قابل‌بازشدن داشته باش که بتوانی در آن از شروع به نقطهٔ بازگشت، غار و پایان برسی؛ کنارش یادداشتی کوتاه بگذار: کنترل‌ها، قوانین نور، سه ایرادی که هنگام بازی دیدی و اولویت اصلاح بعدی. برای نمونه، «خارها پیش از برخورد دیده نمی‌شوند» گزارش مفیدتری از «گرافیک ضعیف است» خواهد بود.

پیش از تحویل، خودت سه بار بازی کن: یک بار مسیر معمول، یک بار عمداً برخورد و شکست، و یک بار تلاش برای ردکردن دشمن یا کم‌جمع‌کردن نور. اگر یکی از این مسیرها به بن‌بست می‌رسد، هنوز حلقهٔ بازی آماده نیست. وقتی این مسیرها روشن و قابل‌تکرار شدند، آن‌وقت پرداخت بیشترِ تصویر، صدا و آماده‌سازی نسخهٔ موبایل معنا پیدا می‌کند.

ویدیوی کامل

اگر می‌خواهی روند کار و آزمون‌ها را هم ببینی، ویدیوی کامل این آموزش اینجاست:

تماشای ویدیو در یوتیوب · گروه گفت‌وگو و پرسش‌های آموزشی


یک پاسخ به “ساخت بازی رستم با Godot و Codex؛ تبدیل ایده به گیم‌پلی قابل‌آزمایش”

دیدگاهتان را بنویسید